تجارب موفق پژوهشی
۱. مدیریت و ساماندهی رودخانههای کشور
یکی از مهمترین تجارب موفق گروه، اجرای مطالعات تخصصی برای ساماندهی رودخانههای مهم کشور است. در این پروژهها با استفاده از مطالعات میدانی، مدلسازی فیزیکی و عددی و تحلیل هیدرولیکی، راهکارهای مهندسی برای کنترل فرسایش، مدیریت رسوب، تعیین حریم و بستر رودخانه و کاهش مخاطرات طبیعی ارائه شده است. این مطالعات در طرحهای اجرایی کشور مورد استفاده قرار گرفتهاند.
۲. مطالعات مدیریت رسوب مخازن سدها
گروه تجربه موفقی در ارزیابی فرآیند انتقال رسوب و رسوبگذاری مخازن سدها داشته و با تحلیل اثرات رسوب بر عملکرد سازههای آبی، راهکارهای مدیریتی برای افزایش عمر مفید مخازن ارائه کرده است.
۳. مطالعات مهندسی سواحل
از دیگر تجارب شاخص، اجرای پروژههای تخصصی در زمینه تحلیل امواج، انتقال رسوب ساحلی، طراحی موجشکنها، ارزیابی عملکرد سازههای حفاظتی و ارائه راهکارهای حفاظت و ساماندهی سواحل کشور است.
۴. ارزیابی عملکرد سازههای هیدرولیکی
گروه با بهرهگیری از مدلهای فیزیکی و عددی، عملکرد انواع سازههای کنترل سیلاب، آبگیرها، سرریزها، سازههای حفاظت کناره و سایر تأسیسات هیدرولیکی را ارزیابی و بهینهسازی کرده است. این تجربه موجب کاهش ریسک اجرایی و بهبود طراحی سازهها شده است.
۵. توسعه فناوریهای مدلسازی
یکی از موفقترین فعالیتهای پژوهشی گروه، طراحی و توسعه مدلهای فیزیکی و عددی برای تحلیل رفتار رودخانهها و سواحل و ارزیابی سناریوهای مدیریتی است که بهعنوان ابزار پشتیبان تصمیمگیری در پروژههای ملی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
نمونههای موفق پروژههای پژوهشی
الف) توسعه نرمافزار بهینهسازی کنترل سیل
طراحی و توسعه نرمافزار بهینهسازی آرایش مکانی اقدامات کنترل سیل و رسوب در حوزههای آبخیز، یکی از مهمترین دستاوردهای فناورانه گروه است که امکان انتخاب بهینه اقدامات مکانیکی و مدیریتی را فراهم کرده است.
ب) ساماندهی خشکرودهای کشور
اجرای مطالعات ساماندهی خشکرودهای استان مرکزی و شهر جدید پرند با هدف کنترل سیلاب، حفاظت کنارهها و بهرهبرداری از رواناب، از نمونههای موفق کاربرد نتایج پژوهش در پروژههای اجرایی است.
ج) تدوین دستورالعملهای ملی
گروه موفق به تدوین دستورالعملهای فنی در زمینه:
• طراحی، اجرا و نگهداری طرحهای مهار فرسایش در رودخانهها و مسیلها؛
• ضوابط طراحی آبگیرهای طرحهای پخش سیلاب بر آبخوان؛
شده است که نقش مهمی در استانداردسازی مطالعات و طرحهای اجرایی کشور ایفا کردهاند.
د) مطالعات مدل فیزیکی سازههای آبی
انجام مدلسازی فیزیکی بندهای انحرافی، سدها، سرریزها و حوضچههای رسوبگیر از جمله بند انحرافی جایزان، بند انحرافی زوال، سد کوثر و حوضچه رسوبگیر گردابی کرخه، موجب بهینهسازی طراحی و اعتبارسنجی عملکرد هیدرولیکی این سازهها شده است.
هـ) مطالعات مدل فیزیکی موجشکنها
اجرای مدلهای فیزیکی موجشکنهای بندر چابهار، بندر شهید بهشتی، بندر گناوه، بندر پارس جنوبی و پسابندر، تجربهای موفق در ارزیابی پایداری و عملکرد سازههای ساحلی به شمار میرود.
نمونههای موفق اثرگذاری ملی
چند نمونه از پروژههایی را معرفی میکند که نتایج آنها بهطور مستقیم در مدیریت منابع آب و حفاظت محیطزیست کشور مؤثر بوده است:
مکانیابی اراضی مناسب برای توسعه جنگلهای مانگرو
شناسایی حدود ۱۴۵ هزار هکتار پهنه جزر و مدی مناسب و معرفی ظرفیت کاشت حدود ۴۱۲ میلیون اصله نهال مانگرو در استانهای خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سیستان و بلوچستان، بهعنوان پشتوانه علمی طرحهای ملی توسعه جنگلهای مانگرو و پروژه کاشت یک میلیارد درخت.
مدیریت خشکرود کلهجوب (استان مرکزی)
ارائه الگوی مدیریت سیلاب که امکان مهار حدود ۶۰۰ هزار مترمکعب رواناب و تأمین آب برای حدود ۳۰ هکتار باغات و اراضی کشاورزی را فراهم کرده و اثر اقتصادی قابل توجهی ایجاد کرده است.
احیای زیستبوم وردیج (استان تهران)
اجرای راهکارهای مدیریت سیلاب و استحصال آب که علاوه بر کاهش خطرات پاییندست، موجب بهبود شرایط زیستمحیطی منطقه شده است.
طرح آبیاری سیلابی هندیجان
اجرای طرحی برای مهار حدود ۳۵۰ هزار مترمکعب آب، توسعه پوشش گیاهی و کنترل فرسایش که نمونهای موفق از کاربرد نتایج پژوهش در مدیریت منابع طبیعی است.
جمعبندی:
مهمترین تجارب موفق پژوهشی گروه را میتوان در پنج محور خلاصه کرد:
1. اجرای پژوهشهای ملی مسئلهمحور در مدیریت رودخانهها، سواحل، سیلاب و رسوب.
2. توسعه فناوری و ابزارهای تخصصی شامل نرمافزارها، مدلهای فیزیکی و عددی و سامانههای تصمیمیار.
3. تدوین دستورالعملها و استانداردهای ملی برای طراحی و مدیریت سازههای هیدرولیکی و طرحهای آبخیزداری.
4. اجرای پروژههای اثرگذار ملی با نتایج ملموس در کاهش مخاطرات، حفاظت منابع آب و توسعه پایدار.
5. تبدیل نتایج پژوهش به راهکارهای اجرایی که در طرحهای عمرانی، مدیریتی و زیستمحیطی کشور مورد استفاده قرار گرفتهاند.